Hollandse clubs in geldnood – AD December 13, 2003

Door Jikke Zijlstra

Het einde nadert voor veel Nederlandse clubs in Landen als Canada, Nieuw-Zeeland, Australië, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten. Door het wegblijven van nieuwkomers hebben de sjoel- en klaverjasverenigingen te maken met een toenemende vergrijzing, zijn er steeds minder mensen over om de clubs draaiend te houden en drogen de inkomsten op.

Zo verdwijnt de Australische vereniging Concordia uit Newcastle binnen 'vijf tot tien jaar', aldus vice-voorzitter Joop de Wit. Piet Melis van de Nieuw-Zeelandse vereniging Wai-kato uit de gelijknamige plaats houdt het op tien jaar. De gemiddelde leeftijd ligt meestal boven de 55 jaar. ,,Er komt wel eens een jongere mee, maar die heeft dan als snel het gevoel bij zijn opa en oma te zijn'', aldus Melis.

Joop de Wit snapt het wel, hoor. Toen hij zelf als jonge kerel in 1967 naar Australië emigreerde had hij ook helemaal geen zin lid te worden van een Nederlandse club. Een hele avond babbelen met een stel oude Hollandse besjes? Dáárvoor was hij niet uit Nederland weggegaan.

Dat is precies het grootste probleem van de Hollandse club Concordia uit New Castle, Australië. Alle 150 leden zijn boven de 60. Het jongste lid is De Wit zelf, de oudste Nederlander is 94 jaar.

De club krijgt er al jaren vrijwel geen leden bij. Integendeel: mensen gaan alleen maar dood. Dit jaar heeft De Wit, begrafenisondernemer, al ruim 20 landgenoten de laatste eer bewezen. Vorig jaar een stuk of 15, zegt de vice-voorzitter. "En dat aantal neemt de komende 10 tot 20 jaar met tien procent toe. Tja, we zijn een uitstervend ras."

Om te voorkomen dat de club al te snel vergrijst, probeert het bestuur nieuwe leden te winnen. Door de kinderen van de leden uit te nodigen voor een dansavond, bijvoorbeeld. Maar dat was geen groot succes. "De tweede generatie is erg veraustralied. Veel Hollandse emigranten hebben hun kinderen namelijk geen Nederlands geleerd. Zij voelen zich dus ook niet aangetrokken tot onze club. Wat zijn we ook stom geweest. We zijn aan het redden wat we zelf verpest hebben vroeger."

Ook jonge Nederlanders die nog maar kort in Australië wonen, zijn wel eens langsgeweest. "Maar die gaan weg met het gevoel: wat moeten we met al die oude mensen? Die generatiekloof zie je overal."

Dit jaar bestaat de club 46 jaar. Maar haalt Concordia ook haar 50-jarig bestaan? De Wit heeft er een hard hoofd in. De carnavalsclub is een paar jaar geleden al opgeheven, en ook het koor telt elk jaar minder zangers. "We zijn ons clubgeld aan het opmaken. Over vijf jaar bestaat Concordia toch niet meer. Of er moet een wonder gebeuren." Wat niet helemaal uitgesloten is. Want er is hoop, zo bewijzen initiatieven in Australië en Canada. In Melbourne bijvoorbeeld komen jonge ouders en hun kroost elke week samen bij de Dutch playgroup om Nederlands te spreken. Hollanders die zin hebben in bitterballen en een gesprek over Feyenoord of Ajax kunnen terecht bij de Jongeren Borrel Melbourne onder het motto: 'Forget the Delfts Blauwe tegeltjes, klompjes en tulpjes'.

En in tegenstelling tot voorgaande jaren groeit de Dutch Canadian Association Ottawa Valley volgens bestuurslid Hans Moor (40) eindelijk 'weer tegen de klippen op'. De vereniging is een voorzetting van een protestantse club en een katholieke carnavalsvereniging, die beide op sterven na dood waren.

Dankzij een heftige lobby van het oude bestuur eind jaren 90 wordt de vereniging nu gerund door relatief jonge Hollanders. Ze doen veel aan marketing, maken zo veel mogelijk gebruik van internet en e-mail. Ze organiseren activiteiten voor oud én jong, zoals schaatswedstrijden, Indonesische rijsttafels en dansavonden, waar Bløf en De Dijk worden gedraaid als de ouderen naar huis zijn. Het geheim van de club? "We proberen een Oranjegevoel te creëren. En dat lukt je niet met een stel kaasdragers."